Matematik efsanesi Pİ Sayısı

Pi Günü her yılın 3. ayının 14. günü dünya çapında çeşitli etkinliklerle kutlanıyor. Peki nedir Pi sayısını böylesi özel kılan?

Matematik efsanesi Pİ Sayısı

Pi adını yunanca çevre anlamına gelen  περίμετρον ilk harfi  π den almakta. Pi sayısını kimin bulduğu bilinmemekte ama günümüze kadar birçok uygarlığın pi sayısını kullandığı bilinmekte. Pi sayısının kutlandığı Pi Günü, 3.14159’a denk geliyor: Yılın 3. ayının 14. günü saat 01.59. Pi Günü’nde matematik kulüpleri etkinlikler düzenliyor, hatta bazı okullarda Pi ile başlayan yemekler çıkmakta.

Pi sayısı nedir?

Bir dairenin çevresinin çapına bölümü ile elde edilen Pi sayısı-sonsuza kadar süren rakamlardan oluşuyor. Kimin bulduğu bilinmeyen Pi sayısının 1424’te İran’da virgülden sonraki 16 basamağı bulunmuş, ilk bin basamağını saptamak için 1940’lı yıllarda bilim adamları 10 yıl çabalamışlar. İlk elektronik bilgisayar olan ENIAC ise 1950 yılında sadece 70 saatte 2 bin 30 basamağını hesaplamayı başarırken, günümüzde ise Pi sayısının yaklaşık 13.3 trilyon basamağı hesaplanmış durumda. 

Sonsuza doğru zihinsel yolculuk

Böylesi özel bir sayının rakamlarını ezberlemek pek çok kişinin ilgisini çekiyor, bunun için kulüpler kuruluyor. İlk örnekleri ABD’ de görülen bu kulüpler Pi sayısının ilk yüz basamağını ezberleyenler veya ilk bin basamağını ezberleyenler gibi adlar taşıyor. Pi sayısının mümkün olan en fazla basamağını ezberleyebilmek için geliştirilen yöntemlere “Piphilology” deniyor. Bu konudaki resmi rekor 70 bin 30 basamağı ezberleyen Suresh Kumar’a ait. Türkiye’den ise Lamia Sarıpınarlı, bin 50 basamağı ezberleyerek dünyada 107. olurken, ülkemizde ise birinci olmuş. “Beynimizde bir kütüphane var”Sarıpınarlı, teknik olmadan bu kadar rakamı hafızaya almanın mümkün olmadığını belirtiyor ve kendisinin uyguladığı teknikleri şöyle açıklıyor: “Beynimiz açısından gerçekten görmekle hayal kurmak arasında bir fark yoktur. Hipokampüsü yani duygusal öğrenme merkezini aktif kullandığımız zaman öğrendiklerimizi daha net hatırlarız. Beynimizde aslında bir kütüphane var bilginin nereye yerleştirilğini bilirseniz, aradığınızda oraya bakarak bulursunuz. Soyut bilgiyi somutlaştırıp birazda hayal gücü yani sağ yarım küre fonksiyonları ile desteklerseniz, tamamen soyut sayı-ları rahatlıkla hafızanızda tutabilir, istediğiniz zaman hatırlayabilirsiniz" ifadelerini kullandı. 

Edebiyatta ve sinemada Pi 

Pi sayısı asırlar boyu süren gizemini her alanda sürdürüyor. Matematik ve edebiyat karşıt alanlar gibi gözükse de Pi tutkusu edebiyatta da işlenmiş. Örneğin Poem, Pi sayısını, rakamlara denk gelecek harfler ile ezberlemek için geliştirilmiş bir yöntem. Bu konuda yazılmış en uzun metin Michael Keith’in kaleme aldığı “Not A Wake” ise 14 Mart 2010’da yani Pi Günü’nde yayımlanıyor. Film senaryolarına da konu olan Pi sayısıyla ilgili çekilen en bilindik film ise Amerikalı Darren Aronofsky’in yönetmenliğini yaptığı “Pi”. Max Cohen, filmde, sayı kuramcısı olarak doğadaki her şeyin sayılarla anlaşılabileceğine inanan ve büyük sayılarla karmaşık hesaplamaları akıldan yapabilen bir kişiyi canlandırmakta.

PİPHİLOLOGY

Pi sayısını ezberlemek için kullanılan yöntemlerin tümüne verilen isimdir. . Pi sayısının en çok basamağını ezberleyen kişi Hindistanlı Sharma Sursh Kumar tam 70.30 basamağını ezberlemiş. Türkiyeden’de Lamia Sarıpınarlı 1050 basamağı ezberleyerek Dünyada 107 ülkemizde ilk sırada yer almaktadır.

Güncelleme Tarihi: 13 Mart 2019, 19:36

Anıl Gönül

YORUM EKLE